Chiến tranh thương mại: Cơ hội và thách thức

của Thanh Trà Trương
3557 views

    Trong thời gian vừa qua, thuật ngữ “Chiến tranh Thương mại” xuất hiện với tần số ngày càng dày đặc với các diễn biến ngày càng nóng lên với các tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, dường như không phải ai cũng hiểu thế nào là chiến tranh thương mại, chiến tranh thương mại bùng nổ khi nào, chiến tranh thương mại sẽ ảnh hưởng đến “nồi cơm” của mình như thế nào? Bài viết sẽ giúp bạn có thêm thông tin cũng như một góc nhìn khác về cuộc chiến này.


1 – Chiến tranh Thương mại là gì?

    Wikipedia định nghĩa về Chiến tranh thương mại như sau:

    “Chiến tranh mậu dịch (chiến tranh thương mại, tiếng Anh: “Trade War”) là hiện tượng trong đó hai hay nhiều nước tăng hoặc tạo ra thuế hoặc các loại rào cản thương mại (gồm: giấy phép xuất nhập khẩu, hạn ngạch nhập khẩu, viện trợ đối với các ngành sản xuất trong nước/nội địa, hạn chế xuất khẩu tự nguyện, yêu cầu khắt khe đối với hàng hóa nhập vào nội địa, lệnh cấm vận, hạn chế thương mại, và sự làm mất giá tiền tệ) với nhau nhằm đáp trả những rào cản thương mại của nước đối lập. Chế độ bảo hộ tăng cường làm cho sự sản xuất hàng hóa của cả hai nước tiến dần đến mức tự cung tự cấp (để đáp ứng những nhu cầu tiêu dùng không được thỏa mãn bởi nhập khẩu hạn chế).

     Mình sẽ bắt đầu giải thích rõ hơn ở dưới đây. Bắt đầu ví dụ nhé:

    Tí và Tèo là hai đứa bạn thân… ai nấy lo. Nhà của Tí ở bên kia sông có cây nhãn ăn rất ngọt! Nhà của Tèo ở bên này sông có cây chôm chôm ăn rất ngon! Vào một ngày đẹp trời, Tí và Tèo thấy trái cây nhiều quá cả nhà ăn không hết nên mới nghĩ ra ý định hái xuống đem bán cho dân làng!

    Sau một thời gian, tuy trái cây rất ngon nhưng vì chỉ bán một loại nên dân làng chỗ Tí và Tèo ở đều đã ngán và không mua nhiều như trước nữa. Thế là Tí mới nghĩ ra cách mang một số nhãn của nhà mình qua nhà Tèo bán và ngược lại. Thế là dân làng lại thích thú kéo đến mua trái cây của hai bạn.

    Bỗng một hôm Tí nhận ra số dân làng trong khu mình tới mua trái cây rất đông, trong khi nhà Tèo dân cư thưa thớt, không đông bằng. Tí nghĩ là nhờ mình mà số chôm chôm Tèo bán được nhiều hơn (dân làng Tí ít mua nhãn Tí hơn và chuyển qua mua chôm chôm), trong khi nhãn của mình đem bán ở nhà Tèo không thu được nhiều mấy. Thế là Tí mới tuyên bố: “Hãy công bằng với Tí!” và quyết định mỗi chùm chôm chôm Tèo bán tại nhà Tí thì sẽ bị thu phí 1 nghìn đồng. Trước động thái đó của Tí, Tèo cũng không vừa khi cũng quyết định thu phí mỗi chùm nhãn bán tại nhà Tèo là 1 nghìn đồng!

    Sau đó Tí nâng phí lên 2 nghìn thì Tèo cũng nâng 2 nghìn. Tí nâng 3 nghìn thì Tèo cũng nâng 3 nghìn… Hai bạn cứ người này áp phí thì người kia trả đũa hoài cho đến khi… Tèo: “Thôi bỏ đi! Chùm chôm chôm 10 nghìn mà thu phí hết 6 nghìn. Mệt quá mang về nhà tự bán cho khỏe!”.

    Và thế là liên minh thương mại Tí-Tèo đã bể! Kinh doanh lại về ngưỡng tự cung tự cấp. Dân làng lại chán ăn một món ngày này qua ngày nọ. Vài tháng sau, chẳng ai tới mua chôm chôm hay nhãn nữa. (Nếu các bạn có đọc bài về Lý thuyết Trò chơi của mình ở phần trước thì đây là trạng thái LOSE-LOSE)


2 – Ảnh hưởng của Chiến tranh Thương mại

    Như đã nói ở trên, một khi Chiến tranh Thương mại nổ ra thì các bên liên quan đều là người thua, không có ai thắng trong cuộc chiến này cả. Ơ thế ngoài Tí Tèo ra, thì nhỏ Tũn nhà cuối ngõ có ảnh hưởng gì không?

    Nhỏ Tũn này nhà không có nhãn, cũng không có chôm chôm. Nhưng mà nhà Tũn có cây xoài cực to! Mà xoài thì đúng là món khoái khẩu của Tí với Tèo rồi. Tua ngược lại thời gian khi Tí, Tèo đang còn bắt tay nhau kinh doanh, cái Tũn sẽ là đứa vui nhất. Vì sao? Không phải vì Tũn yêu màu tím và thích hòa bình đâu. Là vì khi Tí, Tèo đang ăn nên làm ra, tụi nó rủng rỉnh tiền bạc thì ngày nào hai đứa cũng qua nhà Tũn chén xoài! Chén xong xoài tụi nó còn mua về biếu ông bà cha mẹ nữa. Thế là Tũn cũng ăn nên làm ra theo. Đùng một cái, Tí Tèo nghỉ chơi với nhau. Tũn không liên quan tới cuộc chiến cũng vô tình bị ảnh hưởng bởi mất đi khách hàng thân thiết.

    Có thể thấy, trong một môi trường kinh tế mở mà mọi nhân tố trong đó đều liên quan tới nhau, một cuộc chiến tranh thương mại bắt đầu giữa hai nước cũng có thể ảnh hưởng, cả tích cực lẫn tiêu cực, đến các nước không tham gia!

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung

Photo by Julius Silver from Pexels

    Thực tế cho thấy căng thẳng thương mãi giữa Mỹ-Trung không chỉ đơn giản là cuộc chiến về mặt kinh tế mà còn là cạnh tranh về quyền lực, cuộc chiến bản quyền, công nghệ, địa chính trị… giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hiện nay, có nhều quan điểm khác nhau về thách thức và cơ hội của Việt Nam nếu căng thẳng thương mại lan rộng.

    Có thể nhận thấy một cách tích cực thì căng thẳng thương mại sẽ để ngỏ cho Việt Nam cơ hội gia tăng xuất khẩu ở một số nhóm ngành như Lương thực Thực phẩm. Thống kê hiện nay cho thấy, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu của Trung Quốc và Việt Nam sang Mỹ gần như tương tự nhau với các sản phẩm chủ yếu tập trung ở các mặt hàng nông nghiệp. Theo đó nếu Chiến tranh Thương mại nổ ra, các sản phẩm nông nghiệp của Trung Quốc bị hạn chế sẽ là cơ hội tốt để các doanh nghiệp Việt Nam nhảy vào chiếm thị phần.

Tỉ lệ xuất khẩu sang mỹ của Trung Quốc, Việt Nam

Nguồn: Bộ Thương mại Mỹ

    Trong trường hợp trận chiến giữa Mỹ và Trung Quốc kéo dài, các công ty đang hoạt động tại Trung Quốc có thể bị ảnh hưởng rất nhiều khi chuỗi cung ứng bị tác động. Khi đó nếu nhập khẩu linh kiện, máy móc từ Mỹ phải chịu thuế cao từ Trung Quốc, xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ phải chịu thuế cao từ Mỹ. Một khi chi phí hàng hóa bị đánh thuế cao, giá cả vì thế cũng tăng lên dẫn tới mất năng lực cạnh tranh với các sản phẩm khác. Trong thời gian dài, các công ty đó có thể phải di dời các nhà máy hoặc trung tâm phân phối của họ sang nước khác để giảm tác động từ thuế. Đây là cơ hội cho Việt Nam, nền kinh tế định hướng xuất khẩu, thu hút đầu tư để trở thành một điểm thay thế hấp dẫn cho các nhà sản xuất muốn tái cơ cấu chuỗi cung ứng.

    Mặt khác, ảnh hưởng tiêu cực của cuộc chiến thương mại vào Việt Nam cũng không hề nhỏ. Như đã nói ở ví dụ trên, chiến tranh thương mại không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế của các quốc gia tham chiến mà còn tới cả nền kinh tế thế giới. Theo đó sức cầu về hàng hóa, thương mại, tiêu dùng sẽ giảm kéo theo giảm nhu cầu nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam. Thị trường thế giới chính vì thế cũng nhạy cảm và rủi ro hơn. Trong thời gian vừa qua, thị trường chứng khoán toàn cầu đã đồng loạt giảm điểm, phá đáy liên tục khi các động thái căng thẳng leo thang ảnh hưởng đến tâm lí của nhà đầu tư. 

Căng thẳng leo thang – Tâm lí nhà đầu tư không ổn định

    Có thể thấy khi hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu vào Hoa Kỳ bị đánh thế cao, sức cạnh tranh và lợi nhuận giảm,… Trung Quốc có thể có những chính sách phá giá, đẩy hàng hóa sang các nước xung quanh, trong đó có Việt Nam. Chưa nói đến mặt chất lượng, việc không thể cạnh tranh về giá cũng sẽ tạo ra sức ép rất lớn cho các doanh nghiệp nội địa. 

    Không chỉ dừng lại ở việc cạnh tranh với hàng nội địa, Trung Quốc có thể mượn xuất xứ “Made in Viet Nam”  để xuất sang Mỹ nhằm né thuế. Thực tế này sẽ ảnh hưởng đến uy tín của các ngành công nghiệp địa phương ở Việt Nam, được chứng minh bằng trường hợp thép có nguồn gốc ở Trung Quốc nhưng được xuất khẩu từ Việt Nam. Tháng trước, Bộ Thương mại Mỹ đã quyết định thu thuế nhập khẩu đối với thép sản xuất tại Việt Nam sử dụng nguyên liệu gốc Trung Quốc! 


3 – Lời kết

    Như bài viết đã đề cập, ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung tới Việt Nam là không thể tránh khỏi. Đứng trước một sự kiện như vậy, luôn có những quan điểm về cơ hội và thách thức. Nhưng dù cơ hội hay thách thức, thì một điều chắc chắn, các doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi chặt chẽ tình hình của cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung và nghiên cứu, xây dựng các đối sách phù hợp để vừa tận dụng tối đa các cơ hội, vừa đối phó giảm thiểu thiệt hại với các thách thức xảy ra.

    Đứng trên góc độ là một nhà đầu tư, với các dấu hiệu tiêu cực từ thị trường, đây là cơ hội để nắm lấy những cơ hội với mức chi phí thấp. Nếu chiến tranh thương mại leo thang, toàn bộ thị trường sẽ chịu áp lực. Nhưng ngay cả trong kịch bản tồi tệ nhất, vẫn luôn có các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả!

 

“Hãy tham lam khi mọi người sợ hãi” – Warrant Buffet

1 bình luận

Thành Sơn 26/07/2018 - 22:49

Hay lâm, hoan hô Thanh Trà Trương

Reply

Viết bình luận tại đây

* By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're fine with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More