[QR] – Kinh tế: Tiền đi về đâu khi thị trường lao dốc?

của Thanh Trà Trương
3438 views

    (Dịch)

    Lấy cái ví dụ cho dễ hiểu nè. Tưởng tượng bạn Tí không có tiền, nhưng sinh nhật Tí được bố vẽ tặng một “bức tranh” siêu đẹp. Bạn Tũn thì nhà có điều kiện nên có 1 triệu đồng và cho rằng “bức tranh” đó có giá 200k. Bạn Tèo thì có 300k và cũng cho rằng “bức tranh” có giá 200k.

    Vì bạn Tí không có tiền nên Tí quyết định rao bán “bức tranh” với giá 150k. Cả Tũn và Tèo đều hứng thú mua, cơ mà bạn Tèo hơi chần chừ vì “bức tranh” có giá hơn nửa số tiền mà Tèo đang có. Thế là “bức tranh” đã thuộc về Tũn!

    Ba tháng sau, bố bạn Tí bị chẩn đoán bị bệnh nặng. Tí hối hận vì đã bán “bức tranh” cuối cùng của bố cậu vẽ và nghĩ là “bức tranh” đó có giá 500k lận. Tũn và Tèo cũng cho rằng “bức tranh” đáng giá 500k vì trong tương lai sẽ không có bức tương tự nữa.

    Sáu tháng sau, bằng một cách thần kì nào đó, bố bạn Tí đã khỏi bệnh và đi vẽ tiếp. Tũn thì ngày nào ngày nào cũng thấy “bức tranh” treo trên tường nên bắt đầu ngán và thích đổi mới nên quyết định bán luôn “bức tranh” đi. Tèo lúc này mới có ý định mua lại, nhưng mà vì “bức tranh” đó không hiếm nữa nên Tèo định giá là 50k. Thế là “bức tranh” thuộc về Tèo!

Karon Melillo DeVega, Money Laundering. Photo: via Fine Art America.

    OK! Bây giờ hãy xem xét các giao dịch trong 6 tháng qua nào! Ban đầu:

  • Tí = 0đ + “bức tranh” siêu đẹp
  • Tũn = 1tr
  • Tèo = 300k
  • Σ tiền = 1tr3

            Bán bức tranh lần 1 với giá 150k

  • Tí = 150k
  • Tũn = 850k + “bức tranh” siêu đẹp
  • Tèo = 300k
  • Σ tiền = 1tr3

            Bức tranh được định giá 500k

  • Tí = 150k + cảm giác tiếc đã bán rẻ
  • Tũn = 850k + “bức tranh” siêu đẹp + cảm giác sung sướng mua được đồ rẻ
  • Tèo = 300k + cảm giác tiếc “đáng ra mình nên chơi lớn luôn”
  • Σ tiền = 1tr3

            Bán bức tranh lần 2 với giá 50k

  • Tí = 150k + cảm giác nhẹ nhõm vì bán hơn giá
  • Tũn = 900k + cảm giác tiếc vì đã mua lỗ
  • Tèo = 250k + “bức tranh” siêu đẹp
  • Σ tiền = 1tr3

    Có thể thấy khi mà giá trị của bức tranh lên lên xuống xuống, cảm xúc của mỗi người tham gia cũng xuống xuống lên lên. Trong khi tổng tiền trong hệ thống thì không đổi!

    Hiểu sâu hơn nữa. Ví dụ như khi Tèo lỡ tay làm cháy bức tranh thì tổng tiền trong hệ thống vẫn là 1tr3!

Khi thị trường chứng khoán (hay BĐS hay coin) lao dốc. Vốn hóa thị trường sẽ mất hàng tỉ đồng và khoảng tiền đó sẽ đơn giản là “bốc hơi” (theo các báo Dân trí, NLĐ, Vnexpress,…). Khi thị trường được phục hồi, vốn hóa thị trường tăng hàng tỉ đồng. Và hàng tỉ đồng đó tạo nên một hiệu ứng giàu có trong nhận thức!

            Giá trị cảm nhận là một sự nhận thức cho đến khi vấn đề được nhận ra.


    Bài viết được dịch từ một topic trên Cộng đồng Quora

    Link tại đây


    Ý kiến người dịch

    Câu trả lời này là một ví dụ để dễ hiểu và phải đặt ở trong nhiều ràng buộc. Ví dụ như khi đặt trong bối cảnh trong toàn bộ nền kinh tế thì tiền không mất đi. Còn trong thị trường chứng khoán thì nó đã bị rút ra thật.  

    Giải thích theo quan điểm tài chính có thể hiểu thế này, vốn (capital) có thể chia ra thành 2 loại: physical capital (chạy vào đầu tư nhà xưởng, thiết bị, công nghệ, etc) và financial capital (chảy vào thị trường tài chính như chứng khoán, nợ, etc). Physical capital thì dài hạn (3 năm trở lên) còn financial thì có cả ngắn/trung/dài hạn, tuy nhiên đa số là ngắn tới trung. 

    Ở thị trường chứng khoán (equity/stock market), giá 1 cổ phiếu thường có 3 loại giá trị: market value (giá thị trường đang chấp nhận và giao dịch), intrinsic value (giá trị đúng, nhưng không có 1 giá trị cụ thể, tùy vào mô hình định giá) và perceived value (như bài trên, phụ thuộc vào cảm nhận của nhà đầu tư).

    Khi đầu tư 1 cổ phiếu dài hạn/cược cho thị trường sẽ đi lên (long position), bạn kỳ vọng:

  1. Giá trị tương lại sẽ tăng (future market price tăng).
  2. Market price < Instrisic value (vì tương lai công ty đó làm ăn tốt lên, có nhiều lợi nhuận chia cho cổ đông hơn => ảnh hưởng vào giá cổ phiếu).

    Future market price ở đây là Perceived value của bạn. Ví dụ:

  • Tí mua PNJ ở giá 7x (7x ở đây là market value).
  • Tí nghĩ giá sẽ lên 100, thì 100 là perceived price của Tí.
  • Nếu Tèo nghĩ PNJ có thể sẽ lên 120 thì ra perceived price khác.

    Do có perceived price khác nhau nên vị thế mua/bán sẽ thay đổi, từ đó cho ra khái niệm P/E (price-to-earnings), tức là nhà đầu tư trên thị trường chấp nhận trả bao nhiêu tiền cho một cổ phiếu.

 

Nói tóm lại, khi các báo ghi thị trường chứng khoán “bốc hơi” hàng nghìn tỉ thì hãy hiểu là tiền của bạn đã chảy vào túi của người khác chứ nó không biến mất đâu! Thứ “bốc hơi” duy nhất chính là giá trị cảm nhận của bạn vào tài sản đó thôi.

Viết bình luận tại đây

* By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're fine with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More