Siddhartha: Lời thầm thì từ dòng sông

của Hânn Nguyễn
2461 views

Reviewer: Chiêu Dương

Book: Siddharha

Author: Hermann Hesse


          Cuốn sách được viết bởi Hermann Hesse, nhà văn người Đức, giành giải Nobel văn chương 1946.
          Nếu nói có điều gì kì diệu đưa tôi tới với quyển sách này, thì tôi thật sự vui mừng mà nói rằng: tôi đã may mắn được sinh ra.

      Ở Siddhartha tôi nhận ra ba bài học lớn của đời mình đã từng thể nghiệm:

  • Cho phép bản thân mình được thử bất kì điều gì.
  • “Ngã”, sự tự ngộ hay bất kì thứ gì tưởng chừng như phức tạp mà ta tưởng chừng không hiểu nổi hóa ra ở ngay trong chính bản thân ta.
  • Và cuối cùng, cũng quan trọng nhất: “Ngã” dù tốt hay xấu đều luôn nhắc nhở chính ta về sự tồn tại của “Ngã” ở những thời điểm quan trọng của cuộc đời.

         Lúc đọc được non nửa quyển sách, tôi cứ ngờ ngợ. Càng đọc càng thấy… sai lệch nhiều so với mô-típ thường thấy: tôi tưởng một người đã sống hơn 20 năm đời người trong tế lễ, rửa tội và khất thực đọc kinh như Siddhartha sẽ… tiếp tục như thế, tiếp tục làm một vị triết sư tìm thấy câu trả lời mà cậu luôn không thỏa mãn: “Tôi là ai, cái Đại Ngã mà lại là Nhất thể ấy là cái gì? Nó tồn tại ở đâu trong ta?”

         Tôi cứ ngỡ cậu sẽ ở lại với Đức Phật, để lĩnh hội tất thảy, để quán tưởng, vô ngã và trở về với cõi Niết Bàn. Nhưng tôi đã lầm, có cái gì đó mạnh mẽ hơn trong cậu thiếu niên này đã đòi hỏi, đang tò mò đang tìm kiếm nhiều hơn, suy tư nhiều hơn về “sự khác biệt của chính mình”.

         Cậu chào “Đức Chí tôn” với ánh sáng Thánh Thiện nhất trần đời ấy và tìm kiếm câu trả lời cho mình; lúc ấy Người đã nói: “Cậu rất khôn ngoan, nhưng hãy cẩn thận với trí khôn của mình.” Lúc ấy, tôi chợt… phì cười, vì rõ là nếu Siddhartha chịu thoả hiệp quá sớm với câu trả lời mơ hồ mà cuộc đời đưa cho cậu, cậu đã chẳng còn là Siddhartha (Hesse đã dùng tên Đức Phật khi còn là hoàng tử là “Siddhartha “, còn Phật Tổ trong truyện là Đức Phật Cồ Đàm).

         Tôi lại dõi theo Siddhartha , tò mò không ngừng cậu làm gì tiếp theo? Cậu ngộ ra được gì chăng, sau khi rời bỏ Đức Phật? Hay chính cậu lại phải trở về với đất Phật và lời răn của Ngài?

Siddhartha – NXB Nhã Nam

Siddhartha tái bản năm 2014, NXB Nhã Nam, giá chỉ 37.000 VND nhưng chứa đựng nhiều hơn thế sức mạnh của những bài học về cái “Ngã” và cuộc sống.

        Nhưng ngay khi vừa rời chân khỏi vườn Kỳ Viên, vừa băng qua con sông rộng lớn, Siddhartha đã gặp một cô gái điếm, cô ta mời mọc cậu giữa ban ngày: ánh mắt gợi tình, đôi môi rung động đầy vẻ ham muốn.

         Và Siddhartha thừa nhận, cậu không thể kiềm chế sự thúc giục của sinh lý, cậu cúi xuống hôn lấy “núm vú” người gái điếm. Nhưng cậu chợt nhận ra: không, cậu không muốn làm thế. Cậu bỏ đi.

          Tôi lại những tưởng cậu lại vẫn giữ được cái bản ngã sạch sẽ và trói buộc khi còn là một Bà La Môn. Nhưng không, cậu đã rủ bỏ, cậu đã học kỹ nghệ làm tình và vui thú với cô gái điếm thượng lưu Kamila (Kamila, đây là một nhân vật có thật, vào những năm cuối đời, Kamila đã dâng cả mảnh vườn của mình cho Đức Phật). Sau đó, cậu đã học thói giàu sang chơi bời, lo âu và toan tính, nóng nảy của tay buôn bán Kamaswami.

          Đến một ngày lâu hơn thế, Kamila, là người tình của chàng đã nói: “Siddhartha, chàng không yêu ai được.” – giọng nói chất chứa hờn trách nhỏ nhoi của người phụ nữ năm nào đã gặp một kẻ Bà La Môn nghèo đói chỉ có những phẩm chất và tự tin về chúng khiến người khác phải ngạc nhiên: kiên nhẫn – suy nghĩ – chịu được cơn đói. Lúc ấy, nàng đã rung động mà giúp anh ta đến tận ngày hôm nay.

          Sau những năm tháng ăn chơi kiệt quệ, Siddhartha choàng tỉnh giữa những ngọc ngà sang giàu, những thói xấu dơ bẩn ở đời, không gì cậu không có: ăn thịt, sắc dục, nóng nảy, không thể nhịn đói, thiếu lòng từ bi và không còn kiên nhẫn. Cậu nhận ra, chẳng gì trong số chúng là chính cậu. Cậu cũng chẳng thuộc về nơi này, cậu đã khinh mạn xiết bao, đã mỉa mai biết bao: và cậu trở thành một trong những người đáng khinh ấy.

          May thay, cậu nhận ra tất thảy những thứ hào nhoáng bên ngoài, những gì cậu trải qua dẫu như một cái chớp mắt thì chẳng còn gì khác ngoài chính cậu. Dù cậu có được nuôi dưỡng trong một môi trường thế nào đi nữa, cậu lại nguyên vẹn sống với tất cả lòng tự do, của sa ngã, của tự diệt.

          Thời gian không còn nghĩa lí gì khi cậu nhận ra tất thảy. Mọi thứ là tương đối, và ta chỉ cần sống duy nhất cho giây phút ấy thôi. Cậu chợt thấy giấc mộng hào hoa vừa qua chỉ là một cơn mơ dài: khi tỉnh dậy, cậu chỉ còn tự thân mình bên dòng sông với quần áo sang giàu nhưng tâm hồn mục nát và bàng hoàng.

          Với chất giọng mơ hồ, tôi không chắc có thật Siddhartha đã gieo mình xuống dòng sông tự vẫn hay không, bởi ngay khi ấy, tiếng “Om” trong tâm trí cậu sau ngần ấy năm đã bật ra, tự nhiên như hơi thở: bản ngã hoàn thiện nhất gọi cậu, tìm cậu trở về với thế gian.

          Tại đây, cậu gặp lại người lái đò năm nào, Vasudeva và dần nhận ra nhiều điều hơn thế khi ông dạy cậu cách lắng nghe tiếng gọi của dòng sông. Cách trò chuyện của con sông với cậu. Cách con sông cho cậu lời khuyên mỗi lần cậu thấy băn khoăn, cách dòng sông cười nhạo mỗi lần Siddhartha còn cố chấp điều gì…

           Sao mà giống cái gương mà tôi tự dựng cho mình thế? Sao mà giống cái “Om” vẫn hay trò chuyện bên trong chúng ta thế? Còn giống hơn cái tiếng gọi bên trong mỗi lần ta định làm gì: hào hứng, phấn khởi, hạnh phúc, khổ đau, buồn chán,…

           Tôi nghĩ dòng sông là Om. Là cái tiểu ngã bên trong đại ngã, và là nhất thể.

          Đôi lời cuối cuốn sách, là Vasudeva ra đi khi hiểu rõ thời khắc của mình đã điểm, tiếng gọi bên trong dẫn ông đi khỏi túp lều chài và tìm đến vòng luân hồi vô tận.

Siddhartha – Câu chuyện của dòng sông

    Chính bản thân chúng ta đã là một đạo: từng cách sống, suy nghĩ, hành động và tất thảy những gì khốn khổ xấu xa lẫn hạnh phúc tốt đẹp.

           Siddhartha hẳn đã nhận ra mọi điều năm ấy bên Đức Phật, rồi Siddhartha nhận ra cái ngông nghênh kiêu ngạo của mình thật xấu hổ biết bao: ai mà không khổ, nhưng con người vẫn sống, vẫn vượt qua với sự siêu việt chính họ không nhận ra đấy thôi. Họ không kém một bậc trí giả nào, họ vẫn tìm thấy niềm hoan hỉ giữa đời dù ai cũng có những nốt thăng trầm khác nhau. Rồi cậu thấy yêu cái khổ của người khác chứ chẳng còn cười nhạo chúng nữa.

           Tôi lại phì cười, đấy là khi tôi đồng lúc nhận ra với Siddhartha về câu nói “Ngài” – Đức Phật Cồ Đàm không muốn so sánh hay nói về từ ngữ. Chúng chỉ là từ ngữ thôi, mà từ ngữ tự thân nó đã một thứ không thể nắm bắt, và quá đỗi mơ hồ (“Lời vừa ra khỏi miệng đã biến mất”).

            Phải, ai cũng đều sẽ ngộ ra nhiều hay ít, và mỗi người đều có quan điểm cho riêng mình bằng ngôn ngữ của riêng mình chứ chẳng của ai khác, chẳng của trải nghiệm nào khác thay thế nổi.
            Trích lời Govinda: “Cuối cùng ta đã thấy sự thánh thiện sánh ngang với Đức Chí tôn ấy lần nữa sau khi Ngài mất ở ngay đây, ngay trên Siddhartha .”

Viết bình luận tại đây

* By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're fine with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More